آمار مارگزیدگی در ایران

در بسیاری موارد مار گزنده ناشناخته بوده و یا مریض پس از درمان سر پایی و تزریق سرم مرخص شده است . بنابراین آماری كه دارای پایه و اساس علمی باشد فعلا در اختیار نیست یا از آن اطلاعی ندارم .

.

طی سالهای 1340 تا 1370 تحویل سرم ضد مار گزیدگی از طرف انستیتو رازی به سازمانهای بهداشتی كشور گاهی متجاوز از 23000 آمپول در سال بوده است . بدون شك این رقم تماما به مصرف درمان مار گزیدگی نرسیده است بلكه در اثر گسترش شبكه درمانی كشور و به خصوص اعزام كارشناس به نقاط دور افتاده مقداری از این سرمها به عنوان پیشگیری و احتیاط مورد استفاده بوده است .

سرم ضد مارگزیدگی

اغلب معتقدند كه گزش مار سمی باعث مرگ می شود در حالی كه عملا چنین نیست. حتی گزش مارهای دریایی به مراتب قویتر و كشنده تر از سموم افعی‌ها و كبراها است .  اصولا مارها به دو منظور حمله می كنند :

اول اینكه حمله و گزش را برای شكار تغذیه انجام می دهند كه در این صورت قسمت بیشتر سم خود را به شكار تزریق می كنند ، تا پس از كشتن آن عمل بلع و هضم آسان گردد .

دوم اینكه از ترس و برای دفاع از خود عمل گزش را انجام می دهند كه در این حالت فقط قسمتی از سم خود را تزریق می كند و ممكن است مصدوم از مرگ نجات پیدا كند . در نوع اول كه تقریبا 25 درصد از مار گزیدگی‌ها را به خود اختصاص می دهد ، بیمار حالت مسمومیت شدید را نشان می دهد و در این مورد تاخیر در درمان غالبا موجب مرگ می شود .

مارگزیدگی

ولی در موارد دیگر ، گاهی مرگ در اثر ترس و عواقب ناشی از آن است. ترس درجات مختلفی دارد و اغلب موجب می شود كه حتی یك دقیقه بعد از گزش ، علائم مسمومیت ظاهر شود . در صورتی كه در مسمومیت كلاسیك ظهور نشانی‌های مسمومیت نیم تا یك ساعت بعد از گزش است. افرادی كه بیش از حد ترسیده باشند دچار سردی پوست و بعد سستی نبض و تنفس سریع می شوند و در آنان درد در محل گزش خیلی زود ظاهر می شود كه حتی گاهی با یك تزریق بی اثر مثلا سرم فیزیولوژی تا حدی آلام مریض تسكین می یابد . بطور كلی ترس اثر مهمی در تلفات ناشی از مار گزیدگی دارد .

آمار مارگزیدگی در ایران

آن دسته از افراد علاقمند و محقق و مسئول كه می خواهند در آتیه با مطالعات ارزنده خود مسئله مار گزیدگی را در ایران از نظر آماری مطالعه كنند توجه خواهند داشت كه علاوه بر ثبت سوابق درمانی بیمار و مشاهدات بالینی و آزمایشگاهی كه بایستی متكی بر تشخیص نوع مار و عوارض مسمومیت باشد،‌ موضوع واكنش‌های سرمی را مد نظر بگیرند. به عنوان مثال واكنش‌های سرم ضد مارگزیدگی در سنین مختلف بررسی شود و عوارض ناشی از تزریق سرم‌ها در بیماران در مناطق مختلف جغرافیایی مشخص گردد . متاسفانه از این قبیل آمار هنوز در مورد گزش مارهای ایران تهیه نشده است.

منبع: کویرها وبیابانهای ایران\موسسه مطالعات دوزیستان وخزندگان ایرانیان

.

همچنین بخوانید:

زیستگاه مارها
درباره مارها
شناسایی  مارها
گزش مارهای سمی
مارهای ایران